Zatrute źródło (o szkodliwości literatury) | panel

Rozmowy .

  • 3 września 2021 (piątek), g. 19:00 w SIC! BWA Wrocław
  • rozmawiają Marta Dzido, Darek Foks, Natalia Malek,
    Anna Marchewka, Łukasz Musiał i Jakub Skurtys
  • prowadzi Grzegorz Jankowicz

„Literatura nie jest niewinna i powinna się do tego przyznać” – pisał przed laty Georges Bataille. Jej wina polega na tym, że nieustannie przekracza ustalone granice, że jest przestrzenią eksperymentu, który wywraca do góry nogami ustalone hierarchie, jest narzędziem transgresji, która skłania do dowartościowania ekscesu i deprecjacji wszelkiej zachowawczości, nawet jeśli ta ostatnia chroni jednostki lub wspólnoty przed niechcianą zmianą.

Z perspektywy Bataille’a wina literatury jest czymś, co czyni ją ciekawą i wartą człowieczego zachodu. Wystarczy jednak zmienić perspektywę, by – uwzględniwszy nowe warunki społeczno-polityczne oraz nowe style odbioru sztuki – w transgresji dostrzec zgodę na przemoc, w ekscesie – przyzwolenie na opresję, w eksperymencie zaś – afirmację nieodpowiedzialności.

Czy to wszystko zasługuje na miano winy? A jeśli tak, to jak mamy rozliczyć literaturę? Czy wystarczy krytyczny komentarz, który ustanowi dla dzisiejszego odbiorcy bezpieczny dystans? A może należy ostatecznie pożegnać się z pewnymi książkami, rozstać się na zawsze z tymi opowieściami, które postrzegamy jako szkodliwe?


Darek Foks

Poeta, prozaik, redaktor. Pracował m.in. w redakcjach „Literatury na Świecie” i „Twórczości”. Pracuje w Szkole Filmowej w Łodzi. Ostatnio ułożył „Zawrót głowy. Antologię polskich wierszy filmowych” (2018), opublikował też książki „Café Spitfire” (2019), „Ludzie kultury” (2019) i „Eurydyka” (2021). Nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia, Nagrody Literackiej Nike, Nagrody Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej i Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius, którą otrzymał za całokształt w 2014 roku.


Marta Dzido

Autorka książek: „Ślad po mamie”, „Małż”, „Matrioszka”, „Kobiety Solidarności”, „Frajda”, „Sezon na truskawki”. Tłumaczona na wietnamski, czeski, serbski, chorwacki. Współreżyserka (wraz z Piotrem Śliwowskim) filmów dokumentalnych: „Paktofonika”, „Downtown”, „Solidarność według kobiet”, „Siłaczki”. Laureatka nagród: Hollywood Eagle Documentary Award, Krzysztof Kieślowski Beyond Borders Award, European Union Prize for Literature.


Natalia Malek

Urodzona w roku 1988. Poetka, kuratorka wydarzeń literackich, tłumaczka. Autorka czterech książek poetyckich: „Pracowite popołudnia” (2010), „Szaber” (2014), „Kord” (2017) i ostatnio, „Karapaks” (2020). Laureatka Nagrody im. Adama Włodka. Za „Szaber” nominowana do Nagrody Literackiej Gdynia 2015, za „Kord” – do Nagrody Poetyckiej im. Wisławy Szymborskiej oraz Nagrody Literackiej Gdynia 2018. “Karapaks” przyniósł jej nominację do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius i ponownie Nagrody Literackiej Gdynia 2021. Przez wiele lat współtworzyła środowisko poetyckie oraz feministyczne skupione wokół Staromiejskiego Domu Kultury w Warszawie. Od 2015 roku jest kuratorką Spoken Word Festival Warsaw, w 2022 pokieruje projektem Wiersze w mieście. Członkini grupy artystyczno-feministycznej Wspólny Pokój. Mieszka w Warszawie.


Anna Marchewka

Literaturoznawczyni i krytyczka literacka. Publikowała m.in. w „Lampie”, „Zadrze”, „Tygodniku Powszechnym”, „Znaku”, „Dwutygodniku”, „Chimerze”, „Czasie Literatury”. Opiekuje się rubryką „Stacja: literatura” miesięcznika “Znak”. Współprowadziła audycje literackie w TVP Kultura i Radiu Kraków. Współtworzy Pracownię Pytań Krytycznych przy Katedrze Krytyki Współczesnej UJ.


Łukasz Musiał

Badacz literatury, eseista, krytyk literacki i tłumacz, od lat związany z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Autor takich książek jak „Kafka. W poszukiwaniu utraconej rzeczywistości”, „O bólu. Pięć rozważań w poszukiwaniu autora” (nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia 2017 w kategorii esej), „Do czego używa się literatury?” czy „Zaufanie i utopia. Eseje o literaturze”. Redaktor „Wyboru prozy” Franza Kafki oraz antologii „Franz Kafka: Prozy utajone”. Obecnie przygotowuje do publikacji nowy przekład „Dzienników” Kafki oraz książkę poświęconą twórczości Roberta Walsera.


Jakub Skurtys

Krytyk, historyk literatury, doktor literaturoznawstwa, pracownik Wydziału Filologicznego UWr; wydał zbiory szkiców o poezji najnowszej: „Wspólny mianownik” (2020, nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia) oraz „Wiersz… i cała reszta” (2021); autor wyborów wierszy Agnieszki Wolny-Hamkało „Zerwane rozmowy” i Jarosława Markiewicza „Aaa!…” (z D. Kujawą i R. Wawrzyńczykiem); dla „Małego Formatu” przygotowuje coroczne podsumowania poezji.